Anasayfa / Manşet / Asgari Ücret Mücadelesi Ama Nasıl? – Demet Koca

Asgari Ücret Mücadelesi Ama Nasıl? – Demet Koca

 

Asgari ücret ve 2027 bütçe tartışmaları yeniden gündemde. 2027 bütçesi görüşülürken bir yandan devletin kaynaklarının kimlere aktarılacağı, hangi sınıfların çıkarlarının gözetileceği tartışılıyor; diğer yandan milyonlarca işçinin gelecek yıl hangi ücretle yaşamaya mahkum edileceği belirlenmeye hazırlanıyor.

Bu iki tartışma birbirinden bağımsız değil. Bütçe, yalnızca devletin gelir ve gider cetveli değildir. Vergilerin kimlerden toplandığı, kaynakların hangi sınıflara aktarıldığı, sermayeye hangi teşviklerin sunulduğu ve emekçilerin yaşam koşullarına ne kadar kaynak ayrıldığı doğrudan sınıfsal tercihlerle ilgilidir. Asgari ücret de bu bölüşüm mücadelesinin en önemli başlıklarından biridir.

2026 yılında net 28 bin TL olarak belirlenen asgari ücret, açlık sınırının altında kalmıştı. Daha yılın ilk aylarından itibaren hızla eridi. Milyonlarca işçi barınma, gıda, ulaşım ve enerji giderleri karşısında geçinemeyeceği bir gelirle yaşamaya çalışıyor. Üstelik asgari ücret yalnızca asgari ücretle çalışanları ilgilendirmiyor. Türkiye’de ücretlerin önemli bir bölümünün asgari ücret düzeyinde veya hemen üzerinde sıkışması, asgari ücreti bütün işçi sınıfının ortak sorunu haline getiriyor.

Ancak asgari ücret tartışmaları büyük ölçüde teknik bir hesaplamaya ve komisyon görüşmelerine sıkıştırılıyor. Oysa mesele yalnızca gelecek yıl ücretlere ne kadar zam yapılacağı değil. İşçi sınıfının kendi yaşam koşulları üzerinde ne ölçüde söz sahibi olabileceği, taleplerini hangi örgütlü güçle dayatabileceği de bu mücadelenin parçası.

Komisyonun Yapısı Kadar Mücadele Anlayışı da Sendikaların Tutumu da Tartışılmalı

Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun yapısı yıllardır tartışma konusu. İşçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan 15 kişilik komisyonda hükümet ve işveren temsilcilerinin birlikte hareket etmesi durumunda işçi tarafının iradesinin belirleyici olamadığı açık. Geçtiğimiz yıl Türk-İş’in komisyon toplantılarına katılmama kararı da bu yapıya yönelik itirazın bir sonucuydu. Ancak Türk-İş’in bu tutumunu görevden kaçma olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır.

Komisyonun mevcut yapısının değiştirilmesi, işçi temsilcilerinin karar süreçlerinde gerçek bir ağırlığa sahip olması elbette önemli. Ancak burada daha temel bir soruyla karşı karşıyayız: İşçi temsilcilerinin arkasında nasıl bir toplumsal güç olacak?

Sendikaların komisyona katılması ya da katılmaması kendi başına bir mücadele stratejisi olamaz. Komisyonun dışında kalmak da masada bulunmak da işçilerin örgütlü gücüyle desteklenmediği sürece sınırlı bir anlam taşır. İşçi tarafının masada güçlü olmasının koşulu, masanın dışında işyerlerinde, fabrikalarda, şubelerde ve sokaklarda örgütlü bir mücadele yaratabilmesidir.

Dolayısıyla sendikaların önündeki görev, yalnızca bir ücret talebi açıklamak veya komisyonun yapısına itiraz etmek değil, milyonlarca işçinin taleplerini ortaklaştıracak bir mücadele örgütlemektir.

Sendikalar İşçilerin Mücadele Örgütleri Olmak Zorunda

Türkiye’de sendikal hareketin önemli sorunlarından biri, işçilerin sendikal süreçlerdeki konumunun çoğu zaman üyelik ve temsil ilişkisiyle sınırlı kalmasıdır. İşçiler sendikaya üye olur, aidat öder, toplu sözleşme görüşmelerini ve sendika yönetimlerinin açıklamalarını takip eder. Ancak sendikal politikaların belirlenmesine, mücadele taktiklerinin oluşturulmasına ve alınan kararların uygulanmasına doğrudan katılım çoğu zaman oldukça sınırlıdır.

İşçilerin sendikal süreçlerde pasif bir konumda kalması, sendikaların mücadele kapasitesini de zayıflatıyor. İşçilerin taleplerini yukarıya ileten, onlar adına karar alan ve mücadeleyi dar bir yönetici kadrosunun inisiyatifine bırakan bir sendikal anlayışla sermayenin karşısına güçlü bir sınıf hareketi çıkarılamaz.

Asgari ücret dönemi bu anlayışın aşılması için önemli bir fırsat. Sendikalar işyerlerinde asgari ücret toplantıları düzenlemeli, işçilerin kendi ücret taleplerini tartışabilecekleri mekanizmalar oluşturmalı. İşyeri temsilcileri ve sendika şubeleri sürecin aktif örgütleyicileri haline getirilmeli. İşyeri komiteleri, bölgesel işçi toplantıları ve farklı işkollarından işçilerin bir araya geleceği platformlar yaygınlaştırılmalı.

İşçiler yalnızca belirlenen talepleri imzalayan veya eylem çağrılarına katılan insanlar değil, mücadele programını ve yöntemlerini birlikte belirleyen özneler olmalı. Sendikalarda taban inisiyatifinin güçlenmesi, demokratik işleyişin yerleşmesi ve karar süreçlerinin işçilerin doğrudan katılımına açılması, bürokratik işleyişi aşan, tabanın iradesine dayanan gerçek bir sendikal mücadele anlayışının önünü açacaktır.

Asgari Ücret Bütün İşçi Sınıfının Meselesidir!

Asgari ücretin belirlenmesi sürecinde mücadelenin yalnızca asgari ücretle çalışanların meselesi gibi ele alınması da önemli bir eksiklik. Oysa asgari ücret, bütün ücret skalasını etkileyen temel bir referans haline gelmiş durumda. Asgari ücretteki artışın sınırlı tutulması, asgari ücretin biraz üzerinde kazanan işçilerin ücretlerinin de zamanla bu seviyeye sıkışmasına yol açıyor. Deneyim, kıdem, uzmanlık ve çalışma süresi gibi unsurların ücretler üzerindeki karşılığı giderek ortadan kalkıyor.

Bu nedenle asgari ücret mücadelesi bütün ücretleri kapsamalı. Asgari ücret yalnızca bir geçim sınırı değil, bütün ücretlerin üzerinde yükseleceği bir taban olmalı. Gerçek enflasyon oranında zam, refah payı ve geçmiş ücret kayıplarının telafisi talepleri bütün işçiler için savunulmalı. Yılda bir kez yapılan zamla işçilerin bütün yıl boyunca enflasyona karşı savunmasız bırakılmasına son verilmeli. Ücretler üç ayda bir gerçek enflasyon ve geçim koşulları dikkate alınarak güncellenmeli.

Bütçe görüşmelerinin sürdüğü bu dönemde sendikalar yalnızca asgari ücret rakamına da odaklanmamalı. Sermayeye sağlanan teşvikler, vergi muafiyetleri, kamu kaynaklarının kullanımı ve servet transferleri ücret mücadelesinin doğrudan konusudur. İşçilerden dolaylı vergiler yoluyla alınan kaynaklar sermayeye aktarılırken, işverenlerin maliyet hesaplarının merkezine işçi ücretlerinin yerleştirilmesi kabul edilemez.

Sendikalar bütçe tartışmalarına da kendi sınıfsal talepleriyle müdahil olmalı. Vergi yükünün ücretlilerin sırtından alınması, servet vergisi, işsizlik fonunun amacı dışında kullanılmaması ve kamu kaynaklarının emekçilerin ihtiyaçları için ayrılması talepleri asgari ücret mücadelesinin bir parçası haline getirilmeli. Kaynakların olup olmadığı değil, kimin için kullanıldığı tartışılmalı.

Asgari Ücret İnisiyatifi Deneyimi

Asgari ücret mücadelesinin nasıl örgütlenebileceğine dair önemli deneyimlerden biri, bir yıldır çalışmalarını sürdüren Asgari Ücret İnisiyatifi. İnisiyatif, asgari ücretin yılda bir kez belirlenip kısa sürede eriyen bir ücret olmaktan çıkarılması, bütün ücretlerin gerçek enflasyon karşısında korunması ve işçilerin büyümeden payını alması için mücadele yürütüyor.

İnisiyatifin talepleri arasında ekonomik büyümeden emekçilere refah payı verilmesi, TÜİK’in gerçek enflasyon rakamlarını açıklaması, ücretlerin gerçek enflasyon oranında düzenli olarak artırılması, geçmiş enflasyon kayıplarının telafi edilmesi ve ücretlerin yılda en az dört kez güncellenmesi yer alıyor. Asgari Ücret Yasası çıkarılması da bu taleplerin önemli başlıklarından biri.

Asgari Ücret İnisiyatifi’nin bir yıldır sürdürdüğü çalışma, asgari ücret mücadelesinin yalnızca aralık ayında başlayıp komisyon görüşmeleriyle sınırlı kalamayacağını gösteriyor. Bu taleplerin işyerlerinde, sendikalarda ve farklı işçi kesimleri arasında karşılık bulması, ortak bir mücadele programına dönüşmesi gerekiyor. Asgari ücret hepimizin mücadelesi sözünü gerçek kılacak olan da bu ortak mücadeleyi büyütmek.

Birleşik Mücadele Olmadan Kalıcı Kazanım Olmaz

Asgari ücret mücadelesi, işçi sınıfının diğer mücadelelerinden bağımsız ele alınamaz. A101 işçilerinin su ve oturma hakkı, kahve zincirlerinde çalışan genç baristaların güvenceli çalışma koşulları, maden işçilerinin işçi sağlığı ve iş güvenliği talepleri aynı sınıfsal mücadelenin farklı başlıklarıdır.

Bu taleplerin kazanıma dönüşmesi, işkollarına sıkışmayan, sendikalı-sendikasız bütün işçileri ortaklaştıran birleşik bir mücadele hattının kurulmasına bağlıdır. Sendikalar, asgari ücret dönemini bu ortaklaşmayı sağlamak için değerlendirmeli; ücretlerden çalışma sürelerine, iş güvenliğinden sendikal haklara kadar işçi sınıfının ortak talepleri etrafında örgütlenmelidir.

29 Kasım ve 12 Aralık: İşçi Sınıfı Sözünü Meydanlarda Söylemeli

Bu mücadele hattının kurulması, yalnızca sendikaların açıklamalarıyla veya işyerlerindeki tekil direnişlerle sınırlı kalamaz. İşçi sınıfının farklı kesimlerinin taleplerini ortaklaştıracağı, birbirinin mücadelesini sahipleneceği ve örgütlü gücünü görünür kılacağı kitlesel buluşmalara ihtiyaç var.

29 Kasım’da İstanbul Kartal’da gerçekleştirilecek Büyük İşçi Mitingi ve 12 Aralık’ta Ankara’da düzenlenecek merkezi miting bu açıdan önemli bir mücadele olanağı sunuyor. Düşük ücretlere, emeklilerin yoksulluğa mahkum edilmesine, sermayeye kaynak aktarılırken işçilerin geçim koşullarının görmezden gelinmesine karşı işçi sınıfının ortak taleplerini yükseltmek gerekiyor.

Bu mitingler yalnızca taleplerin sıralandığı, sloganların atıldığı buluşmalar olarak görülmemeli. Farklı işkollarından işçilerin birbirlerinin mücadelelerini tanıdığı, ortak sorunlarını tartıştığı ve birlikte hareket etmenin imkanlarını geliştirdiği alanlara dönüşmeli. Sendikaların da bu buluşmaları kendi üyelerini harekete geçirmek, işyerlerinden katılımı örgütlemek ve mücadeleyi büyütmek için değerlendirmesi gerekiyor.

Asgari ücretin belirlenmesini bekleyen milyonlarca işçinin, bütçe görüşmelerinde kendi taleplerini duyurabilmesinin yolu örgütlü mücadeleden geçiyor. Komisyon masasında söylenen sözün ağırlığını da meydanlarda ve işyerlerinde biriken bu güç belirleyecek.

29 Kasım’da Kartal’da, 12 Aralık’ta Ankara’da işçi sınıfının ortak talepleriyle buluşmak; düşük ücretlere, yoksulluğa ve güvencesizliğe karşı birleşik mücadeleyi büyütmek gerekiyor.

Asgari ücret mücadelesi yalnızca daha yüksek bir ücret elde etme mücadelesi değil, işçi sınıfının kendi geleceği, çalışma koşulları ve yaşamı üzerinde söz ve karar sahibi olma mücadelesinin önemli bir ayağıdır. Bu mücadeleyi kazanmanın yolu da işçilerin kendi örgütlerinde ve işyerlerinde söz sahibi olduğu, tabandan güç alan birleşik bir sınıf hareketi yaratmaktan geçiyor.

 

 

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.