- Trump Çakıldı! ABD ve Dünyaya Etkisi Ne Olacak? – Güneş Gümüş - Kasım 9, 2026
- Oyuncular Sendikası Örgütlenme Uzmanı Demet Koca: Diziler dünyaya satılıyor, oyuncular güvencesizliğe mahkum ediliyor - Kasım 5, 2026
- Lula Sürpriz Yaptı, “Trump”giller Tokat Yedi, Ama Nasıl?Brezilya’dan Türkiye’ye Dersler – Suphi Akın - Ekim 26, 2026
3 Kasım’da gerçekleşen ABD seçimleri Trump için beklentilerin ötesinde bir çakılmaya işaret ediyor. Sonuç, Cumhuriyetçiler için tartışmasız bir hezimet. Mesele yalnızca ABD’nin iki yasama organı olan Temsilciler Meclisi ve Senato’da çoğunluğun Demokratlara geçmesiyle sınırlı değil; ki bu bile gücü tartışmasız biçimde elinde toplamak isteyen Trump için yeterince can sıkıcı. Bunun ötesinde, onlarca yıldır Cumhuriyetçilerin kalesi kabul edilen eyaletlerde büyük bir oy kaybı söz konusu: 1932’den beri Demokratların senatör çıkaramadığı Kansas ya da 1980’lerden beri aynı durumda olan Teksas gibi. Kaybedilenler yalnızca bir Demokratların bir Cumhuriyetçilerin kazandığı, “salıncak eyaletler” denilen eyaletler değil. Cumhuriyetçiler, Trump’un başkanlık seçiminde ipi göğüslemesini sağlayan ABD’li beyaz işçi sınıfını da kaybetmiş durumda.
Seçim sonuçlarını yaratan dinamikleri madde madde ele alalım:
1- Güçlü bir mavi dalgadan bahsetmek gerek. Bu yalnızca Demokratların başarısına bağlı değil; bu değişimin gerisinde Trump’a ve Cumhuriyetçilere yönelik bir tepki de var.
Trump, 2024 Kasım’ında seçilirken üç temel vaate sahipti: sonsuz savaşlara son vermek, tarımı ve imalatı güçlendirmek, yaşam maliyetini düşürmek. Liberal elitleri topa tutuyor, onların kimlikçiliğinin karşısına beyaz Amerikalıların “büyük Amerika”sını yeniden yaratma sözünü koyuyordu. MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yapalım) hareketinin de etkili olduğu ve Trump’un arkasında güçlü biçimde durduğu bir seçim kampanyasıyla başarılı oldu.
Ancak iktidarda bu popülist söylemlerin yalnızca söylem olduğu, Trump’un derdinin bunlar olmadığı açığa çıktı. İlk darbelerden biri Epstein skandalı oldu. Trump’un Cumhuriyetçi elitleri, hatta kendi kadrosundan isimleri bile içeren bir soruşturma yürütememesi, belgeleri tam olarak kamuoyuyla paylaşamaması elitleri koruyan bir Trump görüntüsünü belirginleşti.
Sonraki dönemde İsrail’in başındaki Netanyahu ile kurulan ilişkinin biçimi ve aşağılayıcı bir açmaza yol açan İran savaşı halkta tepki çekse de Trump bildiğini okumaya devam etti.
İran savaşının bir türlü bitmemesi ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden Körfez’in petrol trafiğine darbe vurması petrol fiyatlarını sıçrattı. Bedeli de ABD halkının pahalı akaryakıt kullanması ve bütün ürünlerin daha yüksek fiyatlarla satılır hâle gelmesi oldu. Seçim çıkışı anketlerine göre seçmenlerin %74’ü zaten oyunu belirleyen başlıca etmenlerden birinin savaş olduğunu söylemiş. Şimdiden 2028 başkanlık yarışı için harekete geçtiği konuşulan Başkan Yardımcısı JD Vance de yenilginin İran savaşı ve onun ekonomik etkileri yüzünden olduğunu kabul etti. Bunun dışında Trump yönetiminin İsrail’in isteklerine aşırı entegrasyonu da halk nezdinde önemli bir tepki kaynağı. ABD’nin İran savaşına dahil olması da bu çerçevede değerlendiriliyor. Trump, seçimin son düzlüğünde İsrail’e yapılan yardımları kısacağını söylese de ikna edici olmadı.
2- Demokratlar cephesinde ise Amerika Demokratik Sosyalistleri’nin (DSA) bu partiye enerji kattığı görülüyor. Sosyal meselelerin kimlik ayrışmalarının önüne geçirilmesi ve tabanla birlikte yürütülen siyasi kampanyalar oldukça etkili. Bernie Sanders zaten ülkenin en popüler siyasetçisi konumunda. DSA’nın Temsilciler Meclisi’nde, oldukça etkili Ocasio-Cortez ile birlikte iki vekili vardı; bu seçimle 8 vekil sahibi oldular. Ülkede şu an çok popüler bir figür hâline gelen, Michigan’dan seçilen Mısır kökenli senatör Abdul El-Sayed, mesela DSA’ya yakın bir isim. “İşçiler Daha Fazlasını Hak Ediyor”, evrensel sağlık hizmeti, “İsrail’e yapılan yardımlar kesilsin”, “zenginleri vergilendirelim” gibi sınıfsal gündemleri seçim sürecinde temel kampanya konusu hâline getirdi. Örneğin Michigan’da yaşayan Musevi nüfusun yarısından fazlası, Müslüman kimliği açık olan bir Demokrat Parti senatör adayına oy verdi. Bu seçimler, kimlik siyasetinin gerilediği, sınıfsal taleplerin öne çıktığı bir dönem oldu.
3- DSA’nın oylarını ve Temsilciler Meclisi’ndeki vekil sayısını artırması, toplumsal ağırlığının arttığını gösteriyor. Seçim çıkışı anketi, 18-29 yaş arası seçmenlerin üçte birinin kendini demokratik sosyalist olarak nitelediğini ortaya koymuş. Gençlikte bütün dünya çapında bir sola kayış var. Bu radikalleşmenin süreceğini de söylemeliyiz. Çünkü kapitalizm ABD’de ve dünyada yapısal bir kriz içinde. Trump’u ABD’nin tepesine getiren de bu kriz. 2008’deki ekonomik krizden çıkışın, sermaye için kârlılığı artırmanın yolu bulunabilmiş değil. Uzunca bir dönem merkez bankaları eliyle sermayeye ucuz para sağlandı; bu düşük faizli parayla dünyanın dört bir yanındaki gelişmekte olan ülkelere yüksek faizli borç vererek oralarda üretilen artı-değere ortak oldular. Ancak bu devir de büyük oranda kapandı. Krizle mücadelede tek bildikleri yol olan, emekçileri daha da yoksullaştıran, sosyal hakları budayan kesinti paketleriyle sermayeye kaynak aktarma politikası toplumda öfke yaratıyor. Başka bir çözüm bulamadıkları için neoliberal saldırılar devam edecek; ona karşı gençliğin ve emekçilerin öfkesi de.
4- Seçim sonuçlarının Trump’a tokat gibi inmesi uluslararası bir sevinç kaynağı oldu. Sınıfsal gündemlerin öne çıkması, emekçi sınıfların toplumsal tepkisinin artması, gençliğin sola kayması elbette sevindirici. Ancak Demokratların bu tepkinin hakkını vermesi mümkün değil. Hem Cumhuriyetçiler hem Demokratlar kurulu düzen partileri. Bu iki partinin siyaseti, sermayeyle doğrudan ilişkiler temelinde kuruluyor. Bu seçimde reklam kampanyalarinin maliyeti ülke çapında yaklaşık 12 milyar dolar oldu ve bu paranın önemli bir kısmı para babaları tarafından bağış adı altında karşılanıyor. Demokratlar geçmiş dönemlerde Orta Doğu’daki işgallerin destekçisi ve sürdürücüsüydü. Trump’unkine benzer agresif emperyalist politikaları, yüzlerinde bir gülümsemeyle üstünü örterek uyguluyorlardı. Trump gibi ülke içinde ve dışında pervasız olmayabilirler, ama özünde farklı bir siyasete sahip değiller. Hepsinin önceliği ABD sermaye sınıfının çıkarları.
5- DSA liderliği son kertede Demokratların siyasetine uyum gösterecektir. Kendilerine sosyalist deseler de sol sosyal demokrat olan bu eğilimin radikal, sistem karşıtı bir pozisyon alması mümkün değil. Ancak DSA, ABD’de sola kayan gençliği bünyesine kattığı ölçüde, orada mücadele eden devrimcilerin DSA’nın sınırlarını bilerek ve dile getirerek onun içindeki gençleri kazanmaya çalışmaktan vazgeçmemesi gerekiyor.
6- Dünyada diktatör olma hevesindeki, sağ popülist, otoriterleşme peşindeki rejimler darbe alıyor. Arnavutluk’ta büyük protestolar oldu. Macaristan’da iktidar değişti; Sırbistan’da ülkeyi uzun süre yöneten otoriter lider seçimi kaybetti. Brezilya’da Trump’un muazzam desteğine rağmen oğul Bolsonaro seçimi kaybedip ABD’ye kaçtı. Trump Avrupa’da da Latin Amerika’da da aşırı sağı destekliyordu. Ama bu rejimler halk nezdinde meşruiyetini yitiriyor. Halk, popülist söylemlerin gerisinde bu aşırı sağ liderlerin sermayeye çalıştığını, halk düşmanı olduklarını ve demokrasi ve özgürlük düşmanlığının en çok halka zarar verdiğini görüyor.
7- ABD seçimlerine en çok üzülenlerden biri Türkiye’deki iktidar destekçileri, İslamcılar oldu. İktidar medyası “Türkiye ABD’deki tek dostunu kaybetti” diye manşet atıyor. 2018’de bir rahip yüzünden Türkiye’ye yaptırım uygulayıp lirayı çökerten, 2019’da da ekonomisini yok etmekle tehdit eden Trump bu ülkenin tek dostuymuş! O mahvetmeyi de yaptı!! Erdoğan hem 19 Mart hem de CHP’ye mutlak butlan kararıyla kayyum atanması sürecinde Trump ile konuşup onayını almıştı. Trump’un desteği elini kolaylaştırıyordu. Bu desteğin sarsılması iktidar için elbette kötü olacaktır. Uluslararası piyasaların çalkantılarından fazlasıyla etkilenen Türkiye ekonomisi zaten zorda. Ancak Türkiye’de rejimin tam otoriterleşmesi ne yalnızca Trump desteği sayesinde oldu ne de bu desteğin yokluğunda tamamen duracak. Bu ülkenin geleceğinde belirleyici olacak olan halk seferberliğidir. Uluslararası mücadelelerde halk seferber edildiğinde nasıl sonuç alınıyorsa, buranın gerçekliği de budur.
8- Trump’un bu seçim sonrasında iç siyasette hareket alanı daralacak. Ancak bu daralmayı kararnamelerle aşmaya çalışacaktır. Uluslararası siyasette ise başkanın yetkileri daha fazla. Burada belirtilmesi gereken şu: Trump’un Latin Amerika’yı ABD’nin çiftliği kabul etmesi ve Çin’i zora sokmak için giriştiği müdahaleler, ABD’nin gerileyen emperyalist hegemonyasını güç aracılığıyla dayatma stratejisinin ürünü. Trump bu politikaları zorlamaya devam edecek.
