Anasayfa / Manşet / İran’da 13 İşçinin Ölümünün Ardından Protestolar Yükseldi – Kaveh Kaveh

İran’da 13 İşçinin Ölümünün Ardından Protestolar Yükseldi – Kaveh Kaveh

14 Kasım’da İran’ın batısındaki İlam eyaletinin Dehloran kentinde işyeri servisinin kaza yapması sonucu yaşamını yitiren 13 doğalgaz işçisinin ardından şehirde protestolar yükseldi. Ölümcül kazadan üç gün sonra, 17 Kasım 2026 Salı günü yüzlerce kişi sokaklara çıktı. Göstericiler, güvenceli çalışma koşulları talep ederken öfke İran İslam Cumhuriyeti’ne yöneldi.

NGL (Doğal Gaz Sıvıları) projesinde çalışan işçileri taşıyan bir otobüsün devrilmesi, İran’ın petrol ve gaz sektöründe güvensiz çalışma koşullarının, şirket ihmallerinin ve taşeronluk sisteminin ölümcül sonuçlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Faciadan üç gün sonra Abdanan sokaklarında toplanan göstericilerin sloganları, petrol işçilerinin ölümüne duyulan öfkenin ötesine geçti; daha geniş bir toplumsal tepkiyi dile getirerek doğrudan İran İslam Cumhuriyeti’ni hedef aldı.

14 Kasım 2026 akşamı (23 Aban 1405), Dehloran NGL projesinde çalışan işçileri taşıyan bir otobüs, İlam eyaletinde, Se-Gar bölgesi yakınlarında, Deşt-e Abbas–Murmuri karayolunda devrildi. Kazada 13 işçi hayatını kaybederken 17 işçi de yaralandı. İşçiler, vardiyalarını tamamladıktan sonra evlerine dönüyorlardı. Ancak bu trajediyi sıradan bir trafik kazasından ayıran, otobüsün durumu, ulaşım sözleşmesi ve yol altyapısına ilişkin iddia edilen mevzuat ihlalleri ile güvenlik ihmallerinin bir arada bulunması.

Kazada yaşamını yitiren işçiler:

İlam Eyaleti Trafik Polisi Müdürü tarafından 17 Kasım’da açıklanan soruşturma bulgularına göre, kazada üç tarafın sorumluluğu tespit edildi. İlk olarak, aşırı hız yapması ve aracın kontrolünü sağlayamaması nedeniyle sürücü; ikinci olarak, toplu yolcu taşımacılığı mevzuatına aykırı biçimde otobüs kiralama sözleşmesi düzenlediği gerekçesiyle, İran’da petrol, gaz ve petrokimya sektörlerinde faaliyet gösteren bir mühendislik ve inşaat yüklenicisi olan Oil Industries Engineering and Construction Company (OIEC); üçüncü olarak ise kaza güzergâhına yeterli yol kenarı güvenlik bariyerlerini yerleştirmediği gerekçesiyle Abdanan Karayolları Bakım ve Ulaştırma Müdürlüğü.

Ancak kazanın koşulları, bu üç tespitin ötesine uzanıyor. İlam Eyaleti İslami İşçi Konseyleri Koordinasyon Kurulu Başkanı Yarsan Alafti, ön soruşturmaların otobüsün geçerli bir teknik muayene belgesine sahip olmadığını, diş derinliğini kaybetmiş ve güvenlik standartlarını karşılamayan aşınmış lastiklerle donatıldığını ortaya koyduğunu belirtti. Alafti ayrıca aracın düzenli bakımının ve periyodik kontrollerinin yapılmamış olabileceğine ilişkin kaygıları da dile getirdi.

Aracın teknik kayıtlarına ilişkin haberlerin ortaya çıkmasıyla birlikte olay daha da ciddi bir boyut kazandı. Etemad gazetesi, otobüsün 2006 yılında üretildiğini ve teknik muayene tarihinin kazadan bir gün sonrasına, 15 Kasım 2026’ya ait olduğunu gösteren belgelere yer verdi. İşçi temsilcisinin daha önce aracın 2018 model olduğunu belirten açıklamasıyla birlikte değerlendirildiğinde, bu belgeler otobüsün gerçek kimliği ve teknik geçmişi hakkında ciddi soru işaretleri doğuruyor. Belgelerin gerçekliği, kazaya karışan araçla bağlantısı ve üretim yılına ilişkin çelişki henüz bağımsız biçimde doğrulanmış değil.

Dolayısıyla temel soru, yalnızca sürücünün trafik kuralı ihlali yapıp yapmadığı değildir. Yola çıkmaya elverişliliği konusunda bu denli ciddi soru işaretleri bulunan bir otobüsün, her gün onlarca işçiyi taşımak üzere kullanılmasına nasıl izin verildiğidir. Yükleniciyi denetlemekten ve araç filosunun güvenliğini sağlamaktan hangi kurumlar sorumluydu? İşletmeci şirket, bu trajedi yaşanmadan önce neden etkili güvenlik önlemleri almadı?

Abdanan kentinde işçi ölümleri üzerine gerçekleşen protesto. Göstericiler  “Diktatöre Ölüm” sloganı atıyorlar. 

 

Bu felaketi yalnızca sürücü hatasına indirgemek, İran’daki taşeronluk sisteminde sorumluluğun yapısal olarak nasıl dağıtıldığını görmezden gelmek anlamına gelir. Sanayi ve hizmet sektörlerinde üretim ve destek faaliyetlerinin önemli bir bölümü taşeron şirketlere devredilirken, güvenli çalışma koşullarını sağlama sorumluluğu asıl işveren, aracı şirketler ve alt yükleniciler arasında parçalanıyor. Bu tür çalışma ilişkileri altında işçiler yalnızca ekonomik sömürüyle değil, yetersiz güvenlik önlemlerinin ve giderek kötüleşen altyapının maliyetinin kendi yaşamları ve bedenleri üzerinden ödenmesiyle de karşı karşıya kalıyor.

İşçi hakları açısından bakıldığında, işçilerin işe ulaşımının çalışma koşullarından ayrı değerlendirilmesi mümkün değildir. Hiçbir işçi, bir yüklenicinin ihmali, yetersiz denetim veya temel güvenlik altyapısının yokluğu nedeniyle yalnızca işine gitmek ya da evine dönmek için hayatını riske atmak zorunda kalmamalıdır. Güvenli ulaşım, emeğine ihtiyaç duyan her işletmenin yasal ve toplumsal sorumluluklarının ayrılmaz bir parçası.

Bu nedenle hesap verme sorumluluğu sürücünün çok ötesine uzanmalıdır. OIEC; ulaşım hizmeti sağlayan yüklenicinin nasıl seçildiğini, kiralama sözleşmesinin hangi koşullarda düzenlendiğini, otobüsün teknik durumuna ilişkin ne tür denetimler yapıldığını ve araç filosunun güvenliğini izlemek için hangi mekanizmaların oluşturulduğunu açıklamalıdır. Taşeron şirket, aracın teknik muayenesinden, lastiklerinin durumundan ve bakım kayıtlarından sorumlu tutulmalıdır. Yerel karayolu idaresi de yeterli güvenlik bariyerlerinin neden bulunmadığını ve güzergâhın genel güvenlik koşullarını açıklamalıdır.

On üç işçi hayatını kaybetti. Buna rağmen kurumsal sorumluluk, otobüsün gerçek teknik durumu ve işçi ulaşımının denetlenmesine ilişkin temel sorular hâlâ yanıtsız. Hayatını kaybeden işçilerin aileleri ve bir bütün olarak işçi sınıfı, bu felaketten kimin sorumlu olduğunu ve diğer pek çok iş cinayetinde olduğu gibi olayın birkaç günlük haberin ve resmî taziye mesajlarının ardından kamuoyunun gündeminden düşürülüp düşürülmeyeceğini bilme hakkına sahiptir.

Bu 13 işçinin ölümü, yolda yaşanan anlık bir dikkatsizliğe indirgenemez. Söz konusu olan insan hayatıdır: Emeği bir sanayi işletmesinin faaliyetleri için vazgeçilmez olan, ancak eve dönüş yolculuğunda güvenlikleri yeterince sağlanmayan işçilerin hayatı. Bu olayda adaletin sağlanması, kazanın doğrudan nedeninin belirlenmesinden çok daha fazlasını gerektiriyor. Her düzeydeki sorumluluğun kapsamlı biçimde soruşturulmasını, kamuoyu önünde hesap verilmesini ve benzer trajedilerin bir daha yaşanmamasını sağlayacak somut güvencelerin oluşturulmasını zorunlu kılıyor.

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.